تبلیغات
Qaynaq - نگاهی به یکی از قدیمی ترین آثار کلاسیک تورکی
زبان و ادبیات توركی

نگاهی به یکی از قدیمی ترین آثار کلاسیک تورکی

نویسنده :Qaynaq
تاریخ:دوشنبه 21 آذر 1390-03:00 ب.ظ

نگاهی به یکی از قدیمی ترین آثار کلاسیک تورکی

 

http://s1.picofile.com/file/6300649894/mini_Kudatku_Bilik.jpg

کتاب قوتادقو بیلیگ در سال 1069 میلادی ( 448 هجری ) از طرف یوسف اولوغ حاجب خاص به رشته نظم در آمده و به سلطان قراخانی بغراخان تقدیم شده است. در برابر نگارش این اثر ارزنده، لقب حاجب خاص که یکی از بالاترین عناوین آن زمان بود به وی داده شده است.

اسم قوتادقو بیلیگ ( قوت + اد + قو+ بیلیگ ) یعنی علم سعادت و یا علمی که سعادت می آورد (ضمنا به معنی اقتدار نیز آمده، یعنی علم اقتدار و سیاست ) از طرف مؤلف به مناسبت موضوع و محتوای کتاب انتخاب شده است. موضوع کتاب پند است و به شکل مناظره و مکالمه نوشته شده است. برای اثبات افکار و عقاید پندآمیز که درباره مسائل گوناگون اجتماعی اظهار کرده سخنان بزرگان و کلمات قصار را به شهادت طلبیده است.

این کتاب جمعا 6645 بیت است و اولین کتاب شعر تورکی بعد از اسلام و از پایه های ادبیات منظوم تورکی است. از مطالعه کتاب چنین بر می آید که مؤلف تحصیلات عالی داشته و غیر از ادبیات با ستاره شناسی و شیمی، علوم طبیعی و جغرافیا و ریاضیات نیز آشنائی داشته و به قول بعضی دانشمندان شاگرد ابن سینا بوده است!!

در این کتاب شعر فقط چند لغت غیر تورکی به کار برده شده است که در حدودی عربی و چند تا فارسی است. این کتاب با مناجات پروردگار شروع می شود و بعد نوبت به مدح پیغمبر اکرم (ص) و خلفای راشدین می رسد. بعد از آن توصیف بهار و مدح بغراخان را می کند و سپس درباره هفت ستاره و دوازده برج و علم و عقل و زبان صحبت می کند. آنگاه به اصل موضوع می رسد و مناظره بین چهار شخصیت در می گیرد که هر کدام تمثیل واقعیت یا حقیقتی هستند:

1) گون توغدی (طلوع آفتاب ) راه راست و عدالت 2) آی تولدی (ماه کامل شد ) سعادت دولت و اقبال 3) اودولموش عقل و منطق و 4) اودقورموش عاقبت را نشان می دهد.

این اسامی در عین حال نام های چهار قهرمان قدیم تورکان بوده است.

به این ترتیب قوتادقو بیلیگ در عین اینکه یک شاهکار ادبی و شعری است کتاب علوم سیاسی و اجتماعی نیز است.

قایناق



نوع مطلب : ادبیات