تبلیغات
Qaynaq - آذربایجان مهد ورزشهای المپیك باستانی یونان
زبان و ادبیات توركی

آذربایجان مهد ورزشهای المپیك باستانی یونان

نویسنده :Qaynaq
تاریخ:چهارشنبه 16 آذر 1390-03:24 ب.ظ

آذربایجان مهد ورزشهای المپیك باستانی یونان



                                   
 نوشته: اصغر رشتبری

     رقابتهای ورزشی المپیك یكی از معتبرترین و باشكوهترین مسابقات ورزشی جهان بشمار می‌آید كه هر 4 سال یكبار در كشورهای مختلف جهان برگزار می‌شود. براساس نوشته مورخان « اولین المپیك باستان در سال 776 قبل از میلاد به افتخار زئوس zeus ( خدای اساطیری یونان) در الیمپیا Olympia در یونان برگزار گردید و این مسابقات به طور مرتب تا سال 392 پس از میلاد ادامه داشت و بر این روال جمعا 293 دورة آن برگزار گردید.(1) » كه این 293 دوره را در تاریخ به نام « المپیك عهد باستان» می‌نامند. 
     « در ابتدا مسابقات المپیك باستان در فصل تابستان (مرداد ماه) تنها در یك روز انجام می‌شد كه شامل دو سرعت برابر یك طول ورزشگاه (نزدیك 200 متر) و دو طول ورزشگاه دو استقامت، دو امدادی و چند مسابقه نبرد تن به تن مثل مشت زنی و پانكراتوم pancratum یا پانكریشن pankration ( تركیبی از مشت زنی و كشتی) بود كه بعدها اسب سواری، ارابه رانی و پنتاتلون یا مسابقات پنجگانه شامل پرتاب نیزه، پرتاب دیسك، دو سرعت، پرش طول و كشتی نیز به سایر موارد آن افزوده شد كه بزرگترین سرگرمی و فعالیت ورزشی و اجتماعی و بهترین وسیله تبادل افكار و عقاید مردم نواحی مختلف، در آن روزگار بود.   

  با تسلط رومیان بر یونان، بازیهای المپیك شكوه خود را از دست داد و صحنة رقابتهای انسانی به میدان كارزارهای خونین نبرد اسیران با هم [نبرد گلادیاتورها كه منجر به كشته شدن یكی از طرفین می‌شد] و یا حیوانات وحشی  تبدیل گشت».(2) در سال 394 پس از میلاد در حالی كه دو سال از برگزاری المپیك 293 سپری شده بود، مسابقات به دستور تئودوسیوس Theodosius امپراطور روم تحریم و تعطیل شد(3).» این تعطیلی در حالی بود كه تركان هون غربی از سال 374 میلادی، حمله برق آسای خود را به اروپا خصوصا به محدوده امپراطوری روم آغاز كرده بودند و با به قدرت رسیدن آتیلای مقدس (رهبر مذهبی و نظامی تركان هون) این حملات به اوج خود رسید و بدین ترتیب بزرگترین امپراطوری آن زمان، توسط تركان هون، كه از ابتدایی‌ترین سلاحهای جنگی استفاده می‌كردند، سرتعظیم فرود آورد و بار دیگر قدرت نظامی و جنگی تركان به رخ جهانیان كشیده شد.
     « در زبان فرانسه ضرب المثلی است كه ترجمه آن به این صورت است كه می‌گویند : او مانند یك ترك قوی است. از این ضرب المثل معلوم می‌شود كه ملت ترك اساسا نژادی قوی هستند و جنگجوئی و رشادت ملت ترك از قدیم باعث افتخار و سربلندی آنها بوده است.»(4) 
     «تعطیلی مسابقات المپیك، قریب به 1500 سال ادامه یافت و سرانجام در سال 1896 میلادی به همت و كوشش « بارون پیردوكوبرتن ( 1937 ـ 1836 ) » محقق و اندیشمند فرانسوی كه به پدر المپیك ملقب گشته است، بار دیگر بازیهای المپیك از سرگرفته شد.»(5)
     «هنگامی كه « بارون پیردو كوبرتن» در سال 1896 میلادی ، ورزشهای یونانی متداول در دشت نزدیك به كوههای المپ olympe [كوهی است در یونان كه یونانیان معتقدند كه محل اقامت خدایان می‌باشد.] را بنام المپیاد olympiad متداول گردانید، پژوهشگران و عالمان همواره در مطبوعات و سخنرانیها دو پرسش اساسی از وی می‌نمودند كه تا 65 سال بعد و هنگام بدست آمدن جام زرین حسنلو بی‌جواب مانده بود، نخست آنكه از چه تاریخی این ورزشها در یونان متداول گردیده است و دیگر آنكه آیا ورزشهائی كه با نام المپیاد باستانی یونان متداول بوده، یونانی الاصل می‌باشند و یا از اقوام و ملتهای دیگر الهام گرفته شده‌اند. از تصادف خوش ایام، پیدا شدن جام زرین حسنلو به هر دو پرسش پژوهشگران پاسخ داد و پروفسور كارال دیم در كتاب «تاریخ و ورزش در جهان» چنین نوشته است كه ورزشهای متداول در المپیك یونانی خیلی زودتر از سال 776 قبل از میلاد متداول بوده و ناگهانی و یكباره از یونان برنخواسته است زیرا باید برای ورزشهای شنا، دو، سواركاری و پرش از موانع، میدانهای بزرگ و ساختمانهای ویژه ورزشی برای مردان و زنان، ساخته باشند و یونان در 776 قبل از میلاد با اقتصاد ناچیزش نمی‌توانسته چنین سازمانهائی داشته باشد.

     پیدا شدن جام زرین حسنلو در سال 1958 میلادی ( 23 مرداد 1337 شمسی) در دهكدة حاجی آباد* از توابع سلدوز (نقده) در استان آذربایجان غربی با قدمتی 3 هزار ساله كه صحنه‌های ورزشی تیر و كمان، مشت زنی، كشتی‌گیری، چوگان بازی و ارابه‌رانی بطور برجسته و با ظرافت تمام بر بدنه خارجی آن نمایانده شده است، معلوم می‌دارد در آن روزگاران در آذربایجان سرسبز و پرآب، این ورزشها آنچنان مورد توجه بوده كه شهریاران مقتدر « ماننا» ضمن تجسم آن بر جام طلا، همواره آنرا در كاخ سلطنتی مدنظر داشته‌اند.»(6) بعضی از دانشمندان و از آن جمله دایسون، گدار و گیرشمن، تپه حسنلو را یكی از دژهای مقدم ماننایی و یكی از مراكز تاریخی آذربایجان باستان دانسته‌اند.(7)» «مجله لایف گزارش مصور ویژه‌ای در شماره 12 ژانویه 1959 میلادی خود به مناسبت این كشف بزرگ منتشر كرد و در قسمت اول این گزارش تحت عنوان « اسرار جام زرین ـ فرهنگی نامعلوم پدیدار گشت» چنین نگاشت:«
.... دانشمندان ایرانی و آمریكایی كه در تپه كاوش می‌كردند، به كاسه مزبور برخوردند و آن را یكی از مهم ترین اشیای مكشوفه در این گونه كاوش‌ها یافته ، و در ردیف بزرگترین كشفیات عالم باستان شناسی شناختند.»(8)
     لازم به ذكر است كه «جام زرین حسنلو در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود»(9) و در سال 1381 به مناسبت هفته میراث فرهنگی ، این جام در موزه سنندج در معرض بازدید عموم قرار گرفته بود.
     «پروفسور كارال دیم بزرگترین مورّخ ورزش و رئیس دانشكدة ورزش آلمان و برگزار كننده المپیك 1936 برلین، هنگامی كه در اكتبر 1961 برای تماشای جام زرین حسنلو به تهران آمده بود، با مشاهده جام زرین اعلام داشت : پیدا شدن این جام زرین كه 950 گرم وزن  [جناب آقای رحیم رئیس نیا در كتاب آذربایجان در سیر تاریخ ایران ( بخش اول) وزن این جام زرین را در صفحه 226، 590 گرم ذكر كرده‌اند]و 60 سانتی متر دهانه آن است ، هیجان خاصی را در اذهان صاحب نظران ورزشی جهان پدید آورده است زیرا صحنه‌های ورزشی كشتی، چوگان، ارابه‌رانی، مشت زنی و تیراندازی را بطور برجسته و با ظرافت تمام در بدنة خارجی جام نمایانده و كیفیت آغاز مسابقات و صحنه تقسیم جوایز را نیز مجسم گردانیده است. معلوم میدارد 3 هزار سال پیش كه این جام را از طلای خالص ساخته و در كاخ پادشاهان ماننا نهاده‌اند رشته‌های ورزشی یاد شده در آذربایجان رایج بوده و پیشگامی این ورزشها به یونان نادرست می‌باشد(10)».
      از ورزشهایی كه در آذربایجان باستان در زمان حكومت مانناها، متداول بوده، می‌توان به نوعی كشتی تهاجمی اشاره كرد كه در حال حاضر در جهان به ورزش پانكریشن معروف می‌باشد و ورزش سنتی و ملی یونان محسوب می‌شود.
     مبارزات پانكریشن به دو روش آماتور و حرفه‌ای (P.L.P)  برگزار می‌شود كه روش آماتور آن، 3 سال است كه در سطح جهان برگزار می‌شود و حرفه‌ای آن برای اولین بار در سرزمین اجدادی تركان یعنی در ولایت خودمختار آلتای شهر بارنائول روسیه برگزار گردید و اینجانب (نویسنده مقاله) نیز بعنوان كاپیتان تیم ملی پانكریشن ایران در آن مسابقات حضور داشتم. و در تیم ملی رویسه نیز چند نفر ترك از قوم آلتای و آوار حضور داشتند كه شامل ابرام اف قهرمان جوجیت سو  برزیلی جهانی  در سال 2003 جهان، اهل داغستان روسیه از تركهای آوار و سرگی ایگناتیف قهرمان جودو تورنمنت بین المللی قزاقستان در سال 2003 اهل بارنائول از ولایت خودمختار آلتای ازجمله آنها بودند. در مسابقات حرفه‌ای P.L.P روسیه ارتباط دو تیم ایران و روسیه توسط من و شامیل ابرام اوف صورت می‌پذیرفت كه هر دو وظیفه مترجمی دو تیم رابعهده داشتیم. شامل ابرام اف كه از تركهای اوار داغستان بود می‌گفت كه ما آوارها از نژاد اصیل ترك و بعنوان تركان آوار معروف هستیم. و درمكتب (مدرسه) به زبان تركی تحصیل می‌كنیم. لازم به توضیح است كه بیش از یك پنجم مردم روسیه از اقوام مختلف ترك می‌باشند و زبان تركی بعنوان زبان دوم روسیه محسوب می‌شود و با آن زبان می‌توان با سفر به نقاط مختلف روسیه، در ارتباط زبانی برقرار كرد.
     از سازمانهای رزمی معروف جهان كه بزرگترین مسابقات حرفه‌ای جهان را برگزار می‌كنند و متاثر از ورزش پانكریشن می‌باشند، می‌توان به سازمانهای زیر اشاره كرد:
1ـ سازمان پانكریشن حرفه‌ایP.L.P ) Professional league of Pankration )كه مركز آن ولایت خودمختار آلتای شهر بارنائول و رئیس آن ولادیمیر كلنشو (Vladimir klenshev) می‌باشد.
2ـ سازمان جهانی K - 1 كه مركز آن در ژاپن و رئیس آن كازویوشی ایشی (Kazuyoshi Ishii) و نیز رئیس جهانی سبك سیدوكان می‌باشد.
3ـ سازمان جهانی K - 1 MMA كه مركز آن در برزیل و رئیس آن « سرجیو بارتارلی» می‌باشد.
4ـ سازمان جهانی جوجیت سوی برزیلی، Ultimate fighting championshi ) : U.F.C) به معنی قهرمانی مبارزه بی نهایت كه مركز آن برزیل و رئیس آن برادران گریسی (Gracie) می‌باشند.
5ـ سازمان جهانی Submission wrestling
(كشتی تسلیمی ) : كه اولین دوره مسابقات آن در روزهای 24 تا 26 فوریه 1999 در ابوظبی برگزار گردید.
     « از میان آثار یافته شده، از حسنلو، تعداد اشیای ساخته شده از نقره معدود است و از چند حلقه و دكمه و گوشواره و یك ساغر تجاوز نمی‌كند. این ساغر، كه در مرداد ماه 1337 پیدا شده، دارای ارزش خاصی است. ارتفاع این ساغر. 5/17، قطر دهانه‌اش 10 و قطر پایه آن 8/6 سانتی متر است و دیواره خارجی آن مزین به دو ردیف نقوش برجسته طلاكاری است كه ضمن آنها صحنه‌های پیكار جنگ جویان پیاده و ارابه سوار، كسانیكه حیوانات شبیه گاو و اسب و شیر را به جلو می‌رانند یا با آن به نبرد پرداخته‌اند، ملاحظه می‌شود.(11) زمانیكه رومیها به یونان حمله‌ور شدند، نوعی ورزش كه به گلادیاتور معروف بود با خود به یونان آوردند این در حالی است كه این نوع ورزش بیش از 1500 سال قبل ازورود رومیان به یونان، در آذربایجان باستان متداول بوده و در جام نقره‌ای حسنلو اشكال مختلف آن بوضوح دیده می‌شود. از طریق حمله تركان هون به یونان و « تسلط 400 ساله حكومت تركان عثمانی بر یونان(12) »، لغات زیادی از زبان تركی وارد زبان یونانی شده ات به طور مثال : واژة یونانی آتلیما (Athlima) كه تغییر یافته کلمه تركی آتیلما (Atilma) می‌باشد در زبان یونانی به معنی ورزش بكار می‌شود. « زستی  [zesti ] از كلمه تركی ایستی بمعنی گرما ـ كارپوزی karpouzi به معنی هندوانه و....(13) ».
     یونانیان كه خود را مظهر تمدن و فلسفه در جهان می‌دانند آنها را نیز مدیون مُغ  های( شامان كه بعدها به «پیشوای مذهبی زردتشتی كه طبقه‌ای پایین تر از موبدان بوده‌اند.»(14) آذربایجان می‌باشند. «پروفسور ژاك دوماركت فرانسوی در تالیف سودمند خود اعلام میدارد پس از آشنایی یونانیان با تمدن درخشان آذربایجان در اواخر سده ششم قبل از میلاد، بسیاری از جنبه‌های ممتاز فرهنگ آذربایجان به بركت اندیشه‌ی زرتشت و جهان بینی خاص او به یونان زمین راه یافت.(15) .» «افلاطون در كتاب آلسی بیاد Alcibiade، لفظ ماگوس Magos ( = مُغ) را معادل با گنُس Gons به معنای «جادوگر»(16) می‌داند.»
     نویسنده كتاب « فلسفه در ایران باستان» نیز بر متاثر بودن فلاسفه یونان از مغ‌های آذربایجان تاكید خاصی دارد. او به استناد گفته‌های افلاطون و ارسطو معتقد است كه فلاسفه یونان بیشتر تئوریهای فلسفی خود را از مغان آذربایجان كسب كرده‌اند.
     «یونانیان سازنده كاخ تمدن بشمار نمی‌روند زیرا آنچه از دیگران گرفته‌اند بمراتب بیش از آنست كه خود برجای گذاشته‌اند.»(17). ورزش كشتی فرنگی كه به نام كشتی یونانی ـ رومی (Greec _ Roman) معروف می‌باشد و در زبان تركی « كلاسیك گوله‌ش» گفته می‌شود آن نیز اصلیت یونانی ـ رومی نداشته و از كشتی رزمی تركان مغولی الهام گرفته شده است. « لی‌ینگ یانگ دریافته است كه روشهای رزمی اولیه مغولی بر روش مبارزه با دست خالی یونانی ـ رومی تاثیر داشته است.»(18) آذربایجان سرزمین مقدسی است كه بزرگانی همچون دده قورقود، زرتشت، شمس تبریزی، جلال الدین نعیمی تبریزی ( بنیانگذار مكتب حروفیه)، عماد الدین نسیمی، پروفسور هشترودی، علامه طباطبائی، علامه امینی، علامه جعفری و... را در دامان پاك خود پرورش داده و به بشریت تقدیم نموده است. مریدان مكتب روحی اكنكار Eckankar ( دانش باستانی سفر روح كه از شامانهای ترك به ارث رسیده است) معتقدند كه رهبر آیندة اكنكار از تبریز ظهور خواهد كرد.« در میان رهبران اولیه این جنبش اسامی شمس تبریز و مولانای رومی»(19) به چشم می‌خورد.

     منابع :

1ـ كریمی جواد ( تالیف) ، نگاهی به تاریخ تربیت بدنی جهان، مركز نشر دانشگاهی، (تهران ، 1364) ص 42 و 43
2ـ آیریا جمشید و آرام، عباس ( تهیه و تنظیم)، تاریخ تربیت بدنی و ورزش، انتشارات دانشگاه فنی و مهندسی، ( تهران ، 1364 ص 138 و 139)
3 نگاهی به تاریخ تربیت بدنی جهان ص 50
4 تاریخ تربیت بدنی و ورزش ص 221 و 222
5ـ نگاهی به تاریخ تربیت بدنی جهان ص 50
6ـ مجله دانشمند، سال بیست و دوم، مهرماه 1363، شماره مسلسل 252، ص 12 و131
7ـ رئیس نیا رحیم (تالیف) ، آذربایجان در سیر تاریخ ایران ( بخش اول)، انتشارات نیما، ( تبریز، 1368) ،ص 221
8ـ همان ص 227
9ـ نوید آذربایجان، شنبه 28 اردیبهشت 1381، سال چهارم، شماره (222)، ص 2
10ـ مجله دانشمند، شماره مسلسل 252 ص 10 و11
11ـ آذربایجان در سیر تاریخ ایران ( بخش اول) ص 225
12ـ روزنامه جاجم جم، چهارشنبه 22 اسفند، 1380، سال دوم، شماره 541 ص 9
13ـ پارسای كیومرث (تالیف ) ، مكالمات روزمره یونانی به فارسی، چاپ دوم، انتشارات اشراقی، ( تهران، 1377) ص 14 و 347
14ـ قریب محمد (تالیف)، واژه نامه نوین، چاپ سوم، انتشارات بنیاد، ( 1365) ص 1158
15ـ مجله دانشمند، شماره مسلسل 252 ص 11
16ـ نادرزاد بزرگ ( مترجم)، ورمازرن، مارتن، آئین میترا، چاپ اول، نشر چشمه ( تهران، 1372) ص 24
17 ـ پازارگاد بهاءالدین ( نوشته و گردآورنده) ، تاریخ و فلسفه مذاهب جهان ، چاپ اول، كتابفروشی اشراقی( تهران ، 1346) ص 26
18ـ پیروزی امیر ( مترجم) ویلیامز، براین، هنرهای رزمی مشرق زمین، چاپ اول، موسسه خدمات فرهنگی رسا، (تهران ، 1371) ص 26
19ـ اهرپور هوشنگ ( مترجم)، توئیچل، پال، اكنكاركلید جهانهای اسرار، چاپ اول، نگارستان كتاب، ( تهران 1379) ص 21

*همانطور که نویسنده نیز اشاره کرده است این جام در سال ۱۳۳۷ بوسیله هیات مشترک ایران و آمریکا کشف شده اما نه در دهکده حاجی آباد بلکه از تپه حسنلو . لازم به ذکر است که این جام در آغوش فردی قرار داشت که بر زمین افتاده بود و بر پشت او خنجری فرو کرده بودند(توضیح از خیری فام).


http://uluulus.blogfa.com/post-47.aspx



نوع مطلب : تاریخ